પાંડુરંગ સલગાંવકર - ફાસ્ટ બોલર


Advertisement



જેમના બાઉન્સરે ગાવાસ્કરની આંગળીઓ તોડી નાખી

1978માં કપીલ દેવનું ભારતીય ક્રિકેટમાં પદાર્પણ થયું એ પછી ફાસ્ટબોલર પણ ભારતીય ટીમના સફળતમ ખેલાડી બની શકે એ પ્રસ્થાપિત થયું પરંતુ એ પહેલા ભારતીય ટીમની બોલીંગની મુખ્ય જવાબદારી સ્પીનર પર જ રહી હતી. પ્રખ્યાત સ્પીન ત્રિપુટી એ ભારતની ટીમને કેટલીય મેચમાં વિજયી બનાવી છે. જોકે સ્પીન બોલરને સફળ થવા માટે અમુક પીચ અને વાતાવરણની જરૂર પડતી હોય છે. ગ્રીન ટોપ (લીલાછમ ઘાસવાળી) પીચ પર અને ઇંગ્લેન્ડની કડકડતી ઠંડીમાં આ સ્પીનરને બોલ ગ્રીપ કરવામાં પણ તકલીફ પડતી હોય છે અને એ કારણે જ ટીમમાં સારા ફાસ્ટ બોલર હોવા પણ એટલા જ જરૂરી હોય છે.

દુર્ભાગ્યે કપીલ દેવ પહેલા 70ના દશકમાં ખુબઓછા ફાસ્ટ બોલર ભારત માટે સફળ થઇ શકયા હતા. પણ આજે એક એવા ફાસ્ટ બોલરની વાત કરવી છે જેની સ્પીડ સામે સારા સારા ભારતીય બેટસમેનોને તકલીફ પડી જતી. મહારાષ્ટ્ર માટે 1971માં રણજી ટ્રોફીમાં પ્રવેશ કરનાર ખુબ જ ઝડપી બોલર પાંડુરંગ સલગાંવકરે પોતાના આવતાની સાથે જ બેટસમેનોમાં ભય પ્રસરાવી દીધો હતો. પ્રથમ ડોમેસ્ટીક સીઝનમાં 15 વિકેટ લીધા બાદ બીજા વર્ષે તો પાંડુરંગ સલગાંવકરે રીતસર દરેક ટીમના બેટસમેનોને ભગાડી અને ડરાવીને આઉટ કરી દીધા હતા. એ વર્ષે કુલ 54 વિકેટ લઇને પાંડુરંગ સલગાંવકરે એક આશા જન્માવી હતી કે ભારતીય ટીમને પણ એક ખુંખાર ઝડપી ફાસ્ટ બોલર મળી શકે છે.

તેમના આવા ઉતમ પ્રદર્શનના કારણે સલગાંવકરને 1973-74માં શ્રીલંકા સામે બે અનઓફીસીયલ ટેસ્ટ મેચ ટીમમાં સમાવવામાં આવ્યા હતા. એ બે ટેસ્ટ મેચની શ્રેણીમાં બીજી ટેસ્ટ મેચમાં કુલ 7 વિકેટ લઇ સલગાંવકરે એ ટેસ્ટ મેચ વિજયમાં મુખ્ય ફાળો આપ્યો હતો. શ્રીલંકાની સીરીઝ પછી તરત જ ભારતીય ટીમ ઇંગ્લેન્ડના પ્રવાસે જવાની હતી. ડોમેસ્ટીક ક્રિકેટમાં અને શ્રીલંકા સામેના આટલા સારા પ્રદર્શનના કારણે એવું મનાતુ હતું કે ઇંગ્લેન્ડની સીમીંગ કંડીશન (ફાસ્ટ બોલરને મદદરૂપ પરિસ્થિતિ)માં સલગાંવકરની ચોકકસ પસંદગી કરવામાં આવશે. પરંતુ એવું થયું નહી. વિઝડને જે ભારતીય ફાસ્ટ બોલરને આશાસ્પદ ગણી ઇંગ્લેન્ડ માટે ખતરારૂપ ગણ્યો હતો.

એ જ ફાસ્ટ બોલરની કોઇ પણ કારણસર ટીમમાં પસંદગી જ ન થઇ. આના કારણે સલગાંવકર ઘણા નિરાશ થઇ ગયા. એ સમયની ભારતની ડેડ બેટીંગ પીચો પર જે ફાસ્ટબોલરે થાકયા વગર લાંબા સ્પેલ બોલીંગ કરીને સારી સારી ટીમને આઉટ કરી દીધી હતી એ જ બોલરને ઇંગ્લેન્ડની ફાસ્ટ બોલરને મદદરૂપ પીચ રમવા માટે પસંદ ન કરાયા અને ભારતીય ટીમ ઇંગ્લેન્ડ સામે ત્રણ ટેસ્ટ મેચની શ્રેણી ખરાબ રીતે હારી પણ ગયું. યોગાનુયોગ કોઇની સલાહ-સૂચનથી સલગાંવકર એ જ વર્ષે ઇંગ્લેન્ડમાં એક એકેડમીમાં કોચીંગ લેવા માટે ગયા અને એ એકેડમીના કોચે સલગાંવકરની બોલીંગ એકશન અને રીધમના અમુક ફેરફાર કરાવ્યા અને એ પછી કહેવાય છે કે સલગાંવકર ની બોલીંગની જાણે ધાર જ ઘસાઇ ગઇ. પહેલા જેવી વેધકતા કોણ જાણે કયા ખોવાઇ ગઇ.

એમ છતાં તેઓ મહારાષ્ટ્ર માટે રણજી ટ્રોફી રમતા રહેવા અને ઠીકઠાક પ્રદર્શન કરતા રહ્યા. એક રણજી મેચમાં મુંબઇ સામે ગાવાસ્કર વિરૂધ્ધ બોલીંગ કરતા એમણે એવી ઝંઝાવતી બોલીંગ કરી બાઉન્સર નાખ્યા કે ગાવાસ્કરને આંગળીઓમાં ફ્રેકચર થઇ ગયું અને એ કારણે તેઓએ ત્રણ ટેસ્ટ મેચ પણ ગુમાવી. જે કળા-કુશળતા અને પારંગતતાની ખુબ અછત હોય ત્યારે તેની માવજત થવી જોઇએ સાચવણી થવી જોઇએ અત્યારે જે રીતે દરેક ભારતીય ફાસ્ટ બોલરના વર્કલોડ, ફીટનેસ, ટ્રેઇનીંગ વગેરેની જેમ ખુબ જ સંભાળી લેવાય છે એની જો કદાચ 10% પણ દરકાર સલગાંવકરની રાખવામાં આવી હોત તો વિશ્ર્વના બીજા દેશોની જેમ ભારત પાસે 70ના દશકમાં એક ફાસ્ટ બોલર હોત. જેટલુ નુકસાન સલગાંવકરનું પોતાનું થયું એટલું જ કદાચ ભારતીય ક્રિકેટનું પણ થયું. વળી એનો દાખલો જોઇ બીજા કેટલાય નવોદિત આશાસ્પદ ફાસ્ટ બોલરની પેઢીએ પણ હથિયાર હેઠા મૂકી દીધા હશે એ તો સાવ અલગ જ નુકસાન.

Advertisement
Advertisement
Advertisement